Khác biệt Lực và hút

Theo kết quả điều tra, trước khi gia nhập WTO, nước ta có gần 80% lực lượng lao động ở nông thôn, đến nay đã giảm xuống còn 70,3%. Có tới 80% lao động di cư vì lý do kinh tế, trong đó gần 70% là thanh niên dưới 30 tuổi, nhóm di trú đến các khu công nghiệp có độ tuổi trung bình 23. Dù rằng không thiếu các chính sách tương trợ người cần lao rời bỏ nông thôn ra thị thành lập nghiệp, nhưng hồ hết đều khó khai triển, thậm chí còn nằm trên giấy. Nhà ở là nhu cầu trước nhất, cần thiết nhất của người lao động, song khả năng đáp ứng của doanh nghiệp rất thấp. Trong quá trình thực hiện những chính sách này gặp không ít vướng mắc. Cơ chế ưu đãi cuốn doanh nghiệp xây nhà ở từng lớp chưa đủ mạnh, chưa đủ hấp dẫn, một số khu công nghiệp ở phía Nam đích thực quan tâm đến đời sống công nhân đã đầu tư thẳng cánh xây các khu nhà ở công nhân, thế nhưng vừa xa chỗ làm, xa chợ búa và các dịch vụ công cộng khiến người cần lao rất khó xoay trở, đến mức họ phải bung ra ngoài thuê nhà trọ. Dư luận báo chí đã đề đạt từ lâu tình cảnh của người lao động ở Hà Nội, TP.HCM sống trợ thì trong các nhà trọ bám quanh các khu công nghiệp. Điều kiện sinh hoạt tối thiểu không đảm bảo, thiếu thốn đủ điều, chưa nói tới giá thuê, giá điện nước thẳng thớm bị “chặt chém”. Theo kết quả dò la, có tới 59,8% người lao động di trú không biết sẽ sinh sống, làm việc lâu dài được bao lâu, chỉ có 7,5% có ý định “an cư lạc nghiệp”. Sau nhà ở là công ăn, việc làm và trình độ tay nghề. Trong tổng số hàng trăm nghìn cần lao thiên di, tỷ lệ không có chuyên môn kỹ thuật chiếm tới 66,1%. Chính thành thử, hầu hết cần lao di trú phải ưng ý làm việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Hiện có tới 30,5% làm việc trong môi trường ô nhiễm tiếng ồn, bụi công nghiệp; 14,1% làm thuê việc độc hại và 10,4% làm thuê việc hiểm nguy đến tính mạng. Hơn thế, nhóm di trú làm nghề, dịch vụ phi chính thức thường không có hợp đồng lao động, không tham gia bảo hiểm, công việc thiếu ổn định, thu nhập thấp, dễ bị sa thải… Rõ ràng sự phát triển quá “nóng” các khu kinh tế, khu công nghiệp “góp phần” biến đất nông nghiệp thành đất hoang bởi lực lượng lao động trẻ ở nông thôn bỏ ruộng ra thành phố. Trong khi đó, thu nhập từ nông nghiệp quá thấp, bấp bênh khiến cần lao chỉ còn đường thiên cư kiếm việc trong các khu công nghiệp hoặc nghề tự do, bỏ mặc đồng ruộng. Lực đẩy từ nông thôn rất mạnh, lực hút từ thành phố rất lớn, tạo ra sự quá tải cho thị thành lớn, còn nông thôn thì ngày một thiếu người làm, ruộng đồng hoang hóa. Đan Thanh